In mijn praktijk RET Jezelf help ik als psycholoog regelmatig cliënten die lijden aan het narcistisch slachtofferssyndroom. Dit is eigenlijk een vorm van complexe PTSS. Ook wel genoemd meervoudig trauma. Gebruikelijk is dan om als behandeling EMDR, cognitieve gedragstherapie, schematherapie in te zetten.
Inhoud blog
Nachtmerrie
Een verwaarloosd onderdeel van de klachten die mensen bij mij neerleggen, is de nachtmerries. En nu blijkt dat mensen met trauma 40 tot 95 procent van de gevallen last hebben van nachtmerries.
Een nachtmerrie is in de psychologie, psychiatrie een beetje een ondergeschoven kindje. Ik heb bijvoorbeeld tijdens mijn opleiding niet echt geleerd hoe je dat evidence-based behandeld.
Evidence based
Evidence-based is dat de therapie ook bewezen succesvol is. Ik weet dat in de ‘alternatieve’ hoek van de psychosociale zorg, ook wel genoemd de complementaire zorg, daar wel aandacht aan gegeven wordt.
Twee typen nachtmerries
Je hebt eigenlijk twee types nachtmerries die mensen kunnen hebben.
- Het eerste type ontstaat na trauma en dan ervaar je herhalingen van de traumatische gebeurtenissen uit die relatie met de narcist.
- Het tweede type nachtmerrie heeft geen directe relatie met het trauma, maar daar krijg je wel heftige emoties bij. Je maakt dingen in je droom mee als achtervolging, vallen, verdrinken of het verliezen van het dierbare. Ook kun je nachtmerries krijgen over dat je verwacht dat iets vreselijk misgaat overdag en dat je dan diezelfde nacht daar over droomt.
Sowieso heeft 5% van de mensen wel eens nachtmerries. En hoe vaker iemand negatieve verwachtingen heeft in een bepaalde situatie en hoe groter iemands fantasierijke vermogen, hoe groter de kans op het ontwikkelen van nachtmerries.
Derde soort nachtmerrie
Je hebt nog een soort nachtmerrie, dat is een derde soort en die heet ook wel ‘slaapterreur’, in het Latijn: pavor nocturnis. Je merkt het als je schreeuwend wakker wordt zonder te weten waar je bent of wat er gebeurd is.
Het voelt als een nachtelijke paniekaanval. Je hebt maar weinig beelden in je herinnering ervan, maar je hebt wel een diep gevoel van angst en bedreiging als je wakker schrikt. Deze aanvallen krijg je tijdens de diepe slaap maar de náchtmerries treden op tijdens de droomslaap.
In de loop van de nacht heb je steeds intensere en langere droomslaap en neemt de diepe slaap af. De laatste droomslaap kan wel drie kwartier duren, terwijl in het begin van de nacht dat maar een kwartier is.
Start met een gewone droom en wordt een nachtmerrie
Iemand die last heeft van een narcistisch slachtofferssyndroom, kan het volgende gebeuren. Bijvoorbeeld wanneer je een gewone droom hebt (bijvoorbeeld: je wandelt en je hoort iemand achter je lopen) dan is dat voor jou met dat trauma, een trigger voor dat die nachtmerrie dat trauma weer doet herleven.
Dan wordt iemand die achter je loopt een achtervolger en iemand die bedreigend is. Dan wordt de droom die normaal startte een nachtmerrie: horror.
Aanpak van een nachtmerrie is nodig
Nachtmerries die zich herhalen, die gaan niet vanzelf weg. Er kunnen periodes zijn met minder nachtmerries, maar je kunt ook een periode hebben met meer nachtmerries. Bijvoorbeeld tijdens vakanties als je ver van huis bent ( triggervrij) kun je minder nachtmerries hebben.
Nachtmerries kunnen een onderdeel zijn van je PTSS, maar kunnen ook een aparte onafhankelijke klacht worden. Want herhalende nachtmerries, daarvan krijg je een vicieuze cirkel : dat de ene nachtmerrie de volgende weer oproept.
Behandeling nachtmerrie
Hoe de nachtmerrie behandeld wordt, dat noem je ook wel IRT, Imagination and Rescripting Therapy.
Je leert dat je nachtmerries worden gezien als onwenselijke films of verhalen die veranderd kunnen en moeten worden in iets minder zware of positieve versie van de film. Die nachtmerrie is dus een nare film die elke keer weer wordt afgedraaid in je hoofd. En eigenlijk ook ervaren wordt als een nieuwe gebeurtenis, een nieuw trauma.
Denk maar eens als je de film Bambi bekijkt. Je weet dat het niet echt si en toch ga je huilen als de moeder wordt afgeschoten door een jager.
Of bij zombiefilms merk je dat je echt bang wordt. En het is alleen maar een film niet echt. Maar je brein ervaart het wel als echt.
Herschrijven
Wanneer je bij mij behandeld wordt voor nachtmerries veranderen we de film zelf, we gaan de film herschrijven en daardoor zorgen we ook dat de playknop, waardoor de film start, minder vaak wordt ingedrukt door ontspanningsoefeningen en te kijken hoe je een verbeterde slaaphygiëne kunt krijgen.
Verwerken
Het is wel zo dat er even een extra inzet van je wordt gevraagd omdat je dan een soort logboek bijhoudt en je zo gauw je wakker wordt uit die grote REMslaap, je dan meteen opschrijft wat de nachtmerrie is geweest. In plaats van dat je denkt: “ik moet niet meer aan die nachtmerrie denken, veel te eng”, ga je ermee aan de gang en dat helpt al, dat je hem gaat verwerken overdag.
Verwerken overdag
Verwerken kan overdag als je gezonde verstand wakker is en je kan analyseren en kan toetsen of wat wat waar is en wat niet of wat nuttig is. Op deze manier kun je de film herschrijven tot een succesverhaal.
Bij het herschrijven mag je alle fantasie gebruiken in je voordeel. Bijvoorbeeld: je kan iemand je bedreigt bijvoorbeeld overmeesteren, de politie erbij te halen.
Of iemand die je achtervolgt kun je van een steiger in het water duwen. Dat mag allemaal.
Nut aanpak nachtmerries
Dit is de nieuwe behandeling vanuit de cognitieve gedragstherapie voor het aanpakken van nachtmerries. Het is namelijk echt nodig om je nachtmerries aan te pakken. Anders wordt een nachtmerrie een nieuw trauma voor je.
Vitaliteit
Daarnaast is het ook belangrijk om aan je vitaliteit te denken: hoe meer je overdag aan je trauma herstel in brede zin werkt, hoe meer je in balans raakt en hoe minder je nachtmerries kunt krijgen.
Let ook op dat alcohol, bepaald overmatig medicijngebruik en drugs nachtmerries kunnen veroorzaken.
Met deze brede aanpak ben je beter opgewassen tegen die nachtmerries. Ook en vooral door ze dus overdag te weerleggen en te herschrijven. Gelukkig is er dus een methode die die nachtmerries aanpakt en die ook bewezen effectief is.
En als jij last hebt van regelmatige nachtmerries, wacht dan niet langer. Ga naar een psycholoog die bekend is met de behandeling IRT en doe daar je voordeel mee.
Hilde Brettschneider
REAGEER OP DEZE BLOG