Pas op: deze veelgemaakte fout bij scheiden kan belasting kosten

Actueel over afzien van pensioenrechten

Bij een scheiding komt er veel op je af. Emoties, praktische keuzes en afspraken over de toekomst lopen vaak door elkaar heen. Juist daarom kiezen veel mensen ervoor om het “zo simpel mogelijk” te houden. Eén van de afspraken die dan vaak gemaakt wordt, is: ieder houdt zijn eigen pensioen.

Ieder houdt eigen pensioen

Dat klinkt logisch en overzichtelijk. Toch kan deze keuze onverwachte gevolgen hebben.

Steeds vaker blijkt dat het afzien van pensioenrechten bij een scheiding door de Belastingdienst gezien kan worden als een schenking. En dat betekent dat er belasting betaald moet worden over iets waar je je op dat moment misschien helemaal niet bewust van bent.

Tijdens een huwelijk wordt het pensioen dat wordt opgebouwd in principe samen gedeeld. Dat betekent dat beide partners recht hebben op een deel van elkaars pensioen. Wanneer je besluit om daarvan af te zien, geef je in feite een financieel recht weg.

En precies daar kijkt de fiscus naar.

Nieuw standpunt Belastingdienst

Wat belangrijk is om te weten, is dat dit gebaseerd is op een relatief nieuw standpunt van de Belastingdienst. In 2026 heeft de fiscus aangegeven dat het afzien van pensioenrechten bij een scheiding, zonder passende compensatie, gezien kan worden als een schenking. Dit standpunt zorgt in de praktijk voor nieuwe situaties waar veel scheidende mensen, en soms ook professionals, nog niet volledig van op de hoogte zijn.

Als je afstand doet van je pensioenrecht zonder dat daar iets gelijkwaardigs tegenover staat, kan dit worden gezien als het bevoordelen van je ex-partner. In fiscale termen heet dat een schenking. Afhankelijk van de situatie kan dit leiden tot een belastingaanslag die flink kan oplopen.

Wat dit ingewikkeld maakt, is dat veel mensen deze keuze maken vanuit rust en vertrouwen. Ze willen het netjes regelen, zonder gedoe. Zeker als een scheiding in goed overleg verloopt, lijkt het logisch om het pensioen buiten beschouwing te laten.

Toch is dat niet altijd verstandig.

Balans

Het verschil zit vaak in de balans van afspraken. Wanneer het afzien van pensioen wordt gecompenseerd met andere afspraken, bijvoorbeeld rondom de woning of spaargeld, is er meestal geen sprake van een schenking. Dan is het onderdeel van een bredere verdeling.

Maar als die balans ontbreekt, kan de Belastingdienst daar anders naar kijken.

Voor veel mensen komt dit als een verrassing. Pensioen voelt vaak als iets voor later, iets abstracts. Maar bij een scheiding is het juist een belangrijk onderdeel van de financiële afwikkeling. Beslissingen die nu worden genomen, kunnen later grote gevolgen hebben.

Lange termijn

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de korte termijn te kijken, maar ook naar de fiscale en financiële impact op de lange termijn.

In de praktijk zie ik dat dit soort keuzes vaak gemaakt worden zonder volledig overzicht. Niet omdat mensen onzorgvuldig zijn, maar omdat er zoveel tegelijk speelt. Juist dan helpt het om iemand mee te laten kijken die zowel de emotionele als de praktische kant begrijpt.

Geen strijd

Een scheiding hoeft geen strijd te worden, maar vraagt wel om zorgvuldigheid. Zeker als het gaat om onderwerpen zoals pensioen, waar de impact vaak pas later zichtbaar wordt.

Twijfel je over afspraken rondom pensioen of andere financiële keuzes bij scheiden? Dan kan het helpen om hier met een professional naar te kijken voordat je definitieve beslissingen neemt.

Juist omdat dit een relatief nieuw standpunt is van de Belastingdienst, is het extra belangrijk om hier bewust bij stil te staan. Afspraken die een paar jaar geleden nog zonder fiscale gevolgen leken, kunnen nu anders beoordeeld worden.

Veelgestelde vragen over pensioen en belasting bij scheiden

Moet pensioen altijd verdeeld worden bij een scheiding?

In de meeste gevallen wel. Pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt volgens de wet verdeeld tussen beide partners. Dit heet pensioenverevening. Je kunt hier samen andere afspraken over maken, maar dat moet wel zorgvuldig gebeuren.

Wat gebeurt er als je afziet van pensioen bij een scheiding?

Als je afziet van je recht op pensioen en daar niets (of te weinig) voor terugkrijgt, kan de Belastingdienst dit zien als een schenking aan je ex-partner. Dit kan betekenen dat er schenkbelasting betaald moet worden.

Wanneer is er géén sprake van een schenking?

Er is meestal geen sprake van een schenking als het afzien van pensioen onderdeel is van een bredere verdeling. Bijvoorbeeld wanneer je in ruil daarvoor meer overwaarde van de woning of spaargeld krijgt. Dan is er sprake van een evenwichtige afspraak.

Waarom ziet de Belastingdienst dit als een schenking?

Omdat je een financieel recht opgeeft waar je wettelijk recht op hebt. Als daar geen gelijke tegenprestatie tegenover staat, wordt dit gezien als het bevoordelen van je ex-partner.

Hoe hoog kan de belasting zijn?

De hoogte van de belasting hangt af van de waarde van het pensioen en de relatie tussen de ex-partners. In sommige gevallen kan dit oplopen tot een aanzienlijk percentage van de waarde die wordt “weggegeven”.

Geldt dit voor iedere scheiding?

Niet automatisch. Het hangt af van de afspraken die worden gemaakt en hoe de totale verdeling eruitziet. Daarom is het belangrijk om hier goed naar te laten kijken voordat je definitieve keuzes maakt.

Kun je dit probleem voorkomen?

Ja, door bewust afspraken te maken en te zorgen dat de totale verdeling in balans is. Het helpt om hierbij begeleiding te hebben, zodat je inzicht hebt in zowel de financiële als fiscale gevolgen.

Waar moet je op letten bij afspraken over pensioen?

Let vooral op de samenhang met andere afspraken. Pensioen staat nooit op zichzelf. Het is onderdeel van het totale financiële plaatje bij een scheiding, en moet ook zo bekeken worden.

Wanneer is het verstandig om advies in te winnen?

Bij twijfel is het altijd verstandig om vooraf advies in te winnen. Zeker bij onderwerpen zoals pensioen, waar de gevolgen vaak pas op langere termijn zichtbaar worden.