Menu

Zo maak je schoon schip na een scheiding: begin met opruimen

foto: Krista van der Niet

Een mooi verhaal over opruimen na je scheiding. Wat doet het met je? Wat kost het en wat levert het op? We vonden dit op Volkskrant.nl en willen het graag met jullie delen.

Organiseren is het motto van deze maand op volkskrant.nl, te beginnen met opruimen. Volkskrant-redacteur Arno Haijtema ondervond dat een relatiebreuk ook positieve aspecten heeft: de toekomst schreeuwt om orde.

Wie zoals ik, op 08/04/2017, met een onvoorziene, plotselinge echtscheiding wordt geconfronteerd, ziet in een oogwenk de wereld kantelen. Emotioneel, uiteraard, maar ook bijna letterlijk. Ik voelde me een machinist in het ruim van een vrachtschip waarvan de boeg zalig ruisend het gladde water klieft. Tot ik even voor een pauze van de machinekamer naar de brug klauterde en tot mijn ontzetting ontdekte dat de stuurvrouw was verdwenen.

Het roer tolde rond. Voor ik er erg in had, knalde de romp op de klippen en kapseisde het schip, om piepend en knarsend te worden opengereten. Kastdeuren en ladekasten schoven open – de wetten van de zwaartekracht gehoorzamend – dozen met dikke lagen stof erop en onbekende inhoud schoven van planken, gereedschappen van bijna vergeten ambachten kletterden over de vloer, fotolijstjes waarvan de afbeeldingen waren vervaagd vielen van hun spijker, op de vergeelde muur een witte afdruk achterlatend.

Overal warrelden papieren, vergeten verzekeringen, belastingaangiften, bankafschriften van de VSB-bank (later Fortis, weer later ABN Amro), eigendomsbewijzen, ziekenfondspapieren, bijna volgestempelde strippenkaarten, garantiebewijzen van breedbeeldtelevisies, gebruiksaanwijzingen voor videorecorders en twee analoge spiegelreflexcamera’s. Naast me op de vloer kletterden verlopen creditcards, floppy’s, een op 08/01/2000 voor het laatst gedoofde Zippo-aansteker, geplastificeerde desastreuze beleggingscertificaten met uitzicht op drievoudige winstversnellers.

 Maar ook: inentingsbewijzen van onze pasgeborenen. Ik herkende aan de datum die erop stond meteen een envelop met het plukje witgrijs haar van mijn gestorven vader. Een met ronde gaten ongeldig gemaakt paspoort met visastempels – souvenirs in inkt van avonturen in het Verre Oosten en Amerika – en voorin een onuitstaanbaar zelfverzekerd en jaloersmakend jeugdig portret van de eigenaar.

In de chaos van de schipbreuk klampte ik me vast aan mijn enig resterende zekerheid, die als een paal boven water stond: de eengezinswoning waar onze kinderen opgroeiden en we ons leven leefden, zou ik zo snel mogelijk verlaten. Weg uit het huis waarvan de beleggingshypotheek geen stuiver had opgebracht. Niet omdat de herinneringen opeens pijnlijk waren geworden. Al snel realiseerde ik me dat het verleden niet in stenen zit en dat je jezelf niet moet pijnigen met sentiment. (Ik nam een voorbeeld aan Daniel Lohues, zijn liefdesverdriet en onthechting: ‘Ik zag je op een foto met een bril en een felgekleurde pruik op. Niet dat ik de hele dag je Facebook loop te checken, daarmee ben ik allang gestopt’).

Moedig de toekomst in, dus. Bij gebrek aan een gezin moest de eengezinswoning in de verkoop. Ik moest een geengezinswoning: een appartement. Klein, overzichtelijk, compact. Stoere woorden – bruikbaar alternatief voor het aloude ‘vrouw en kinderen eerst!’

Complicatie: het oude huis moest leeg. Een woonkamer, keuken, drie slaapkamers, twee werkkamers, een zolderberging, een schuur en een lentetuin vol ontluikend onkruid. Waar ik ook keek: overal was rommel. Een gezin dat bijna een kwart eeuw onder één dak leeft, laat onherroepelijk bergen goederen na.

Nu, anderhalf jaar later, is de puinhoop verdwenen en moet ik erkennen dat de scheiding in ieder geval in één opzicht louterend is geweest. Ze heeft me gedwongen tot daadkracht, tot een confrontatie met talrijke zinloze, want ongebruikt gebleven aankopen. Maar ook kwam het besef dat ik me meer vastklampte aan spullen om het verleden vast te houden dan goed was. Dat de chaos me hinderde, omdat ik elke dag, al jarenlang, tussen alle onnutte zaken moest zoeken naar iets (paspoort, rijbewijs, OV-kaart, snoertje) dat ik plotseling wel echt nodig had.

Dit zijn de negen inzichten die ik heb opgedaan toen ik schoon schip maakte.

1 Kanaliseer grote emoties, zet ze om in opruimwoede

Succesvol heb ik de eerste impuls na de echtbreuk – de fik in het huis – bedwongen. Tweede, eveneens onderdrukte neiging: alles wat resteerde van de ex in een gehuurde vuilcontainer kieperen en laten afvoeren. Ik kocht tien verhuisdozen bij de bouwmarkt (onnodig kostbaar, altijd via internet bestellen) in de van onderschatting getuigende veronderstelling dat daar de eigendommen van de gewezen partner in zouden passen. Talrijke nabestellingen zouden volgen, stapels dozen die ik energiek, gedreven door adrenaline, vulde met haar spullen, en enkele weken na de breuk afleverde bij een gehuurde opslag van een bedrijf met de naam Finish erin. Hoe toepasselijk.

2 Open de kast die je het langst niet van binnen hebt gezien

Als een soort olifant stond in een hoek van de woonkamer de grote geel-rode kast die ik ooit zelf had ontworpen en vervaardigd. Voorzien van zware kwaliteit planken die stapels boeken, vazen, de typemachine, elektronica en stereotorens konden dragen. Dat ruimt lekker op, dacht ik toen ik hem bouwde.

Nu blijkt de kast een staande doodskist voor overbodig en over de datum. Disks en cassettes met iets elektronisch erin voor Nintendo’s. De archaïsche spelcomputers zelf, met consoles. Mappen met flippo’s. Vazen met een scheur. Muntjes uit het florijnentijdperk. Mappen met negatieven en foto’s. Jumbospellen in kartonnen dozen, incompleet, de dozen in de hoeken gescheurd. Met gluton en kleurvelletjes vervaardigde bewijzen van kleutervlijt, door kinderhand gekleide, tot kruim vervallen poppetjes. De tafels van 1 tot 10 op ruitjespapier, in aandoenlijk krabbelschrift.

Het was even slikken, maar op de foto’s en negatieven na ging alles in de vuilcontainer. Spellen bewaren voor kleinkinderen die helemaal niet in zicht zijn? Ik voorzag de fronsende blik van de dreumes, vanachter de tablet, als opa met Ezeltje prik of Vier op een rij zou komen aanzetten. De vazen rinkelden in de glasbak. Elektronica en aanverwanten gingen naar de vuilstort; ook afval moet gescheiden.

3 Pauzeer

Toen de geel-rode kast eindelijk leeg was, moest ik doorpakken. Voor de verhuizing (waarnaartoe, nog geen idee) wilde ik het gevaarte vast demonteren, zodat het door de deur kon. Ik was uitgeput, na een lange dag, maar wist niet van ophouden. De drift won het al snel van de handvaardigheid, want de schroeven waarmee ik de houten delen ooit had verbonden, zaten muurvast. Een tik met de hamer wilde wel eens helpen, had ik van een ervaren klusser gehoord. Maar nadat ik een klap had uitgedeeld, barstte een front over de volle lengte – de verlijmde planken waren uitgedroogd.

Met een paar flinke beuken sloeg ik de andere deuren stuk en met het nodige geweld werd binnen een half uur de hele constructie gesloopt. De resten verdwenen in de voortuin, op de berg af te voeren grofvuil.

Stiekem heb ik spijt. Want die kast was een van de zeldzame, niet mislukte doe-het-zelfresultaten in een leven dat zich voltrekt met twee linkerhanden. En mijn appartement heeft geen kasten, zodat ik me nu behelp met verhuisdozen. Na een pauze van een nacht en weggeëbde drift had ik die kast in de nieuwe woning nog wel een plekje gegund.

4. Schop heilige huisjes om

Volgens de Japanse opruimgoeroe Marie Kondo moet alles in je huis vreugde brengen, zo niet: weg ermee. Nou ja, vreugde was me te veel gevraagd, maar ik zou kunnen kijken naar de dingen die ooit vreugde schonken. Mijn boeken. Ik onderscheidde de kunstboeken die ik beroepshalve heb verzameld, die bleven buiten schot. Maar de lange rijen Amerikaanse Penguinpockets, van John Steinbeck, Philip Roth, John Updike, ging ik die ooit nog herlezen? Ik sloeg een van mijn darlings open en rook nog de geur van tabak die het leesplezier verhoogde. De letters waren zo klein dat ik ze met de ogen van het heden nauwelijks nog kon lezen. Was ik een nazi als ik boeken wegdeed? Neen! Kill your darlings, daar gingen ze al.

Mijn blik viel op de stoffige cd’s in de wandrekken. Hoelang was het geleden dat ik er een had gedraaid, sinds we een gezinsabonnement op Apple Music hadden genomen? Er prijkten voor duizenden euro’s muziekdragers aan de muur en… Nee, hier won het sentiment van de ratio. Nu zijn ze weggestopt in dozen, wachtend op een nieuw moment van helder inzicht. Ooit volgen ze de weg die ook tientallen kindervideo’s moesten gaan: Sneeuwwitje, Jungle Book, Bambi, de kringloop had geen belangstelling.

5. Sterft, gij oude vormen en gedachten

Mijn vader had twee rechterhanden en wist uit een paar stukken hout een nieuwe stoel of tafel te scheppen. Van hem leerde ik nooit een plank weg te gooien. Tot bijna twintig jaar na zijn overlijden heb ik, zonder erbij na te denken, elke overschietende plank, elke balk langer dan 30 centimeter bewaard. Totdat ik vorig jaar onder dwang van de omstandigheden moest inzien dat ik de vaardigheid noch de innerlijke noodzaak voelde mijn eigen meubelen in elkaar te zetten. Tijden veranderen. Met bezwaard gemoed voerde ik het af: grenen, vuren, hardhouten plinten, latten, halve draagbalken. Daarna volgden, in één moeite door, tientallen potten verf, halfvol of driekwart leeg. Grondverf, latex en dekkende lak in talrijke kleuren, staalkaart van voorbije trends, stille getuigen van vrolijke kinderkamers. De doe-het-zelver die ik nooit was geweest, haalde opgelucht adem.

7. Archiveren = limiteren

Een treurigmakende dosis overbodigheid kwam tevoorschijn uit de omgevallen ladekasten die deden (ooh, die onbeschreven witte labeltjes!) alsof ze archief waren. Vrijwel alles kon weg, alles wat ik nodig had kon ik niet vinden. De versnipperaar (Eerlijk? De papierbak) heeft gesmuld. Mijn nieuwe administratieve leven past in een doos en een paar mappen op de computer. (O ja, back-up maken, first thing in the morning).

En de vergeelde manuscripten dan, de stapels bewaarde artikelen, parels van mijn hand, de onnozele certificaten van eendaagse cursussen? Ik verplaatste me denkbeeldig naar de krappe woonruimte van zes plankjes die waarschijnlijk volgt op mijn appartement en dacht aan mijn nakomelingen, die tegen elkaar nooit zouden zeggen: ‘Wil jij z’n krantenstukjes uit de jaren negentig als eerste lezen of mag ik?’

8. Maak foto’s

Natuurlijk, van sommige voorwerpen wilde ik geen afscheid nemen. Van het weekmakende mutsje waarmee we onze pasgeborene tegen de barre weersomstandigheden gingen beschermen zolang de fontanellen nog niet gesloten waren. Van het eerste leren schoentje waarop hij liep en waarvan de neuzen zijn weggesleten, omdat hij niet wist hoe te remmen op een driewieler. Tactiele troost in het langzaamaan mede door mijn eigen toedoen wel erg leeg geworden empty nest.

Vlak onder die voorwerpen met een verleden, de ware hartverscheurders, prijken op de ranglijst der stoffelijke herinneringen de strandschepjes, bouwblokken, dinky toys-wrakken en een kist vol poreuze voetballen. Soms sloeg bij de schifting het hart een slag over. Dan maakte ik een foto en overwon zo de angst om de materie los te laten. Het verleden huist niet in spullen maar in de herinnering, die in foto’s fixeert.

9. Koop een vitrinekast

Toen man en vrouw, tafel en bed, kaf en koren, zin en onzin na bijna een jaar dan eindelijk waren gescheiden, kocht ik een vitrinekast. Daarin bewaar ik stofvrij de relikwieën uit de jaren dat ‘alles nog goed en mooi leek’ (Daniel Lohues – zanger voor alle harten met een barst erin). Een blikken speldje van Lenin. Een analoge camera. Een plectrum (uit mijn rockverleden). Een plukje vacht, meegenomen van een geveld rendier in Groenland. Een roestige, handgesmede spijker. Een afgetrapt kleuterschoentje. Onaanzienlijk. Maar ik kijk er graag naar.

Bron: Volkskrant.nl

REAGEER OP DEZE BLOG

Laat ook van je horen!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *


− vijf = 2

Vlog

We kregen de vraag: Waarom verdwijnen liefde en respect uit je relatie? Deze vraag is natuurlijk heel moeilijk te beantwoorden maar Roos Boer heeft een heel mLees verder > scheiding liefde en respect
Hoi, ik ben Annelies Hulsker en ik nodig je uit om lid te worden van onze Community om in contact te komen met andere ervarensdeskundigen.
Hoi, ik ben Elske Damen, wij willen je helpen om de periode tijdens en na je scheiding net wat makkelijker te maken, ik wens je veel plezier op deze site.